همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: وقتی از اینترنت صحبت می‌کنیم، معمولاً به مودم، فیبر نوری، دکل‌های مخابراتی و ماهواره‌ها فکر می‌کنیم؛ اما بخش بزرگی از ارتباطات جهانی در مسیری جریان دارد که کمتر دیده می‌شود: کف اقیانوس‌ها. هزاران کیلومتر کابل فیبر نوری در اعماق دریاها و اقیانوس‌ها قرار گرفته‌اند و ارتباط میان قاره‌ها، مراکز داده و شبکه‌های ارتباطی را برقرار می‌کنند.
حالا ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس ایکس، مدعی شده است نسل آینده ماهواره‌های استارلینک می‌تواند رقیبی جدی برای این زیرساخت قدیمی باشد. او از منظومه‌ای متشکل از بیش از ۱۰۰ هزار ماهواره صحبت می‌کند که با استفاده از ارتباطات لیزری پرسرعت، قادر خواهند بود داده‌ها را با سرعتی چشمگیر در سراسر جهان جابه‌جا کنند.
بزرگراه اینترنتی در آسمان
ماسک در اظهارنظری در شبکه اجتماعی ایکس در ششم نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که هر ماهواره نسل آینده استارلینک می‌تواند به حدود ۱۰۰ لیزر مجهز شود که هرکدام توان انتقال داده بیش از ۱۰ ترابیت بر ثانیه را دارند.
او معتقد است اگر بیش از ۱۰۰ هزار ماهواره با چنین قابلیتی در مدار زمین فعالیت کنند، شبکه ارتباطی حاصل می‌تواند از نظر ظرفیت انتقال داده با کابل‌های زیردریایی رقابت کند.
این اظهارنظر در ادامه صحبت‌های او درباره نسل چهارم ماهواره‌های استارلینک مطرح شده است. ماسک پیش‌تر گفته بود نسل چهارم این ماهواره‌ها از نظر ظرفیت کلی، حدود ۱۰ برابر قدرتمندتر از نسل سوم خواهند بود و یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های آنها به ارتباطات لیزری میان ماهواره‌ها مربوط می‌شود.
بیشتر بدانیم:
اهمیت ارتباط لیزری در فضا
برای درک اهمیت این فناوری باید بدانیم ارتباطات ماهواره‌ای جدید صرفاً به ارسال سیگنال از زمین به ماهواره و برعکس محدود نیست.
در نسل‌های جدید استارلینک، ماهواره‌ها می‌توانند از طریق لیزر با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. به‌این‌ترتیب، اطلاعات پس از ورود به شبکه ماهواره‌ای می‌توانند بدون نیاز به بازگشت فوری به زمین، میان چندین ماهواره جابه‌جا شوند تا به مقصد مناسب برسند.
این ارتباطات لیزری امکان انتقال حجم زیادی از داده‌ها را فراهم می‌کنند و وابستگی شبکه به ایستگاه‌های زمینی را در مسیرهای طولانی کاهش می‌دهند.
به گزارش Reuters ماسک همچنین به یک مزیت فیزیکی اشاره کرده است: سرعت نور در فضای آزاد حدود ۴۰ درصد بیشتر از سرعت انتشار آن در فیبر نوری است.
دلیل این تفاوت آن است که نور هنگام عبور از شیشه و فیبر نوری، به دلیل ویژگی‌های محیط، آهسته‌تر از حرکت در فضای آزاد منتشر می‌شود.
چرا کابل‌های زیردریایی هنوز اهمیت دارند؟
کابل‌های فیبر نوری همچنان ستون فقرات ارتباطات بین‌المللی هستند و بخش عمده ترافیک اینترنت جهان را منتقل می‌کنند. ظرفیت بسیار بالای انتقال داده، هزینه مناسب به‌ازای هر واحد اطلاعات و پایداری ارتباطات از مهم‌ترین مزایای آنهاست.
از طرف دیگر، شبکه ماهواره‌ای برای انتقال اطلاعات به ایستگاه‌های زمینی و اتصال به زیرساخت‌های اینترنتی نیاز دارد؛ بنابراین، حتی اگر ارتباط میان ماهواره‌ها بسیار سریع باشد، ظرفیت اتصال آنها به زمین نیز باید به همان نسبت توسعه پیدا کند.
هزینه ساخت، پرتاب و نگهداری ده‌ها هزار ماهواره، محدودیت‌های مداری و احتمال تداخل ارتباطی نیز از چالش‌های مهم چنین طرحی هستند.
در چنین شرایطی، شبکه‌های ماهواره‌ای می‌توانند به‌عنوان مسیر جایگزین و پشتیبان اهمیت بیشتری پیدا کنند.
آینده اینترنت در فضا
طرح ماسک بدون تردید یکی از جاه‌طلبانه‌ترین برنامه‌های ارتباطی اسپیس‌ایکس است، اما فاصله زیادی میان یک ایده فنی و تبدیل آن به زیرساختی عملیاتی وجود دارد.
حتی درباره تعداد لیزرهای هر ماهواره نیز ابهام وجود دارد. ماسک در توضیحات خود در یک نشست سرمایه‌گذاری از ۱۰ لیزر ۱۰ ترابیتی صحبت کرده، اما در نوشته بعدی خود در ایکس از حدود ۱۰۰ لیزر نام برده است. بنابراین، مشخصات نهایی این فناوری هنوز روشن نیست.
نظر شما